السيد محمود الهاشمي الشاهرودي
599
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)
قصاص شَعر - - ) رستنگاه قصاص طرف قصاص طَرَف : از اقسام قصاص . قصاص طرف عبارت است از مقابله به مثل در آسيبهاى وارد بر غير جان . مراد از طرف ، غير جان است . بنابر اين ، هر آسيبى جز كشتن را دربر مىگيرد ؛ أعم از آسيبهاى وارد بر اعضا وأطراف معروف ، همچون دست ، پا ، بيني وغير آن ، همانند جراحت وارد بر شكم وپشت . 1 از احكام آن در باب قصاص سخن گفتهاند . سبب قصاص : سبب ثبوت قصاص طرف ، جنايت بر اعضا از روى عمد است . مراد از عمد ، آسيب رسانى اى است كه غالبا موجب تلف واز بين رفتن مىشود ؛ آسيب رساننده قصد تلف داشته ويا نداشته باشد ويا جنايت موجب تلف را به قصد جنايت مرتكب شود ؛ هرچند آن جنايت بر حسب غالب ، موجب تلف نمىشود . 2 شرايط : همهء شرايط قصاص نفس در قصاص طرف نيز معتبر است ( - - ) قصاص نفس ) ؛ به اضافه شرايط ديگر كه عبارتاند از : 1 ) . همسانى در سلامت : منظور از سلامت ، سلامت از هر عيبى نيست ؛ بلكه منظور شَل نبودن عضو است . 3 بر اعتبار اين شرط ادعاى اجماع شده است ؛ 4 ليكن برخى اشتراط آن را به مشهور نسبت داده ودر أصل اشتراط اشكال كردهاند . 5 برخى به شلى ، عبارت « ومانند آن » را نيز افزودهاند . بنابر اين ، چنانچه كاستى ونقصان عضوى ، همانند وبه مقدار شلى باشد ، حكم شلى را خواهد داشت . 6 بنابر اشتراط ، اگر جانى دست يا پاى شل را قطع كند ، در صورتي كه دست يا پاى خود أو سالم باشد ، قصاص نمىشود ، بلكه دية بر عهدهاش مىآيد ؛ اما اگر دست يا پاى جانى شل باشد ، قصاص مىشود ، مگر آنكه أهل خبره قصاص عضو شل را به جهت خونريزى شديد وبند نيامدن خون خطرناك بدانند كه در اين صورت نيز قصاص ساقط ودية ثابت خواهد شد . 7 چنانچه جانى به قطع عضو سالمش رضايت دهد ، آيا آسيب ديده مىتواند أو را قصاص كند يا نه ؟ به تصريح بسيارى ،